شاخصه های فساد در پروتئین حیوانی
انسان برای رشد نیازمند منابع پروتئینی است که بخشی از آن لاجرم باید از پروتئین حیوانی تامین گردد.
با وجود اینکه میزان نیاز روزانۀ هر فرد به پروتئین نسبتا ثابت است ولی برخی از افراد جامعه مانند زنان باردار، کودکان، ورزشکاران و نیروهای ویژه مانند تکاوران در ارتش بواسطه شرایط خاص یا سطح فعالیت خود نیازمند مقداربیشتر و نیز کیفیت بسیار بالاتری ازگوشت و پروتئین حیوانی در جیرۀ غذایی روزانۀ خود می باشند.
اما تامین منابع پروتئینی باکیفیت مشکلاتی را نیز با خود بهمراه دارد. اول اینکه گران هستند و دوم بواسطۀ خلوص بالای خود در معرض فساد سریع وغیر قابل بازگشت قرار دارند که از عمده ترین شاخصه های فساد میتوان TBAو TVN وPEROXIDE را نام برد. عوامل متعددی برافزایش شاخص های فساد موثر هستند ازجمله نگهداری نامناسب و نیز تغذیه دام توسط خوراک ناسالم.
خوراک ماهی ها عمدتا از ترکیب غلات و پودرگوشت تهیه میشود. پودر گوشت معمولاً ازحرات دادن و آسیاب نمودن ضایعات کشتارگاه ها، دورریز صید صیادان و یا دامهای تلف شده بدست می آید که متاسفانه شاخصه های فساد آن منجمله TVN معمولا بسیار بالا است. این مادۀ سمی توسط خوراک آلوده وارد بدن ماهی شده و بتدریج کبد آنرا زرد و تخریب می نماید و پس از عبور از سد کبدی وارد بافت گوشتی ماهی میگردد و درنهایت با خورده شدن گوشت ماهی وارد بدن انسان شده و با عبور از جدارۀ روده ها وارد کبد شده و فرایند آسیب کبدی را مجددا آغاز میکند.
نیتروژن فرار (TVN)
TVN یا نیتروژن فرار، ماده ای سمی برای اندامهای درونی است که توسط کبد از خون پاک سازی میشود. مقدار تحمل آن برای انسان حداکثر mg/10020 تا 30 می باشد و مقادیر بالاتر در جیرۀ روزانه می تواند بتدریج موجب زردی و از کار افتادن کبد در دام ( به غیر از نشخوار کنندگان) و حتی انسان شود.
نیتروژن فرار (TVN ) متاسفانه به هیچ شکل قابل حذف یا بی اثر شدن در مواد غذایی نیست ( حتی با حرات بالای 400 درجه) و براحتی از طریق خوراک و گوشت آلوده قابل انتقال به دام و حتی انسان است لذا باید در همان مبداء تولید و پرورش دام مانع ازفساد و تجمع آن شد. از اینرو مراجع بهداشتی تمامی کشورها نسبت به میزان شاخصه های فساد مذکور در خوراک اولیۀ دامها و به طبع آن گوشت دامی بسیار حساس هستند و اجازۀ مصرف و ورود یا صادرات محصولاتی که شاخصه های فساد آن بالاتر از استاندارد باشد را نمی دهند.
عوامل دیگر
مایکوتوکسین ها یا همان سموم حاصل از رشد عوامل قارچی بر روی غلات مانند آفلاتوکسین نیز میتوانند دراثر خورده شدن از طریق دستگاه گوارش وارد خون شده و به کبد و اندامها آسیب وارد کند. (وبلاگ میکوتوکسی را مطالعه بفرمائید)
مقادیر بالای شاخصه های فساد مثلا در گوشت یک ماهی تازه صید شده به هیچ وجه قابل مشاهده نیست مگر با بررسی وضعیت و رنگ کبد بهنگام تخلیۀ شکمی و یا آزمایش گوشت تازه توسط آزمایشگاه های خاص و مجرب. یک کبد سرخ رنگ و باقوام می تواند نشان از سلامت اندامهای دیگر همچون بافتهای گوشتی دهد.
از اینرو تولید گوشتی که همزمان کیفیت و ضریب پروتئینی بالایی داشته باشد بسیار سخت و پیچیده بوده و نیز به همان میزان هزینۀ بالاتری را در تولید به خود اختصاص خواهد داد.
مجموعۀ صنعتی- تحقیاتی "نیل" پس از سه سال تحقیق و کار مستمر و شبانه روزی موفق گردیده تا یک گونه از ماهی تیلاپیا را به شکلی پرورش دهد که بر طبق گزارش و نتیجۀ آزمایشگاهی دانشکده شیلات دانشگاه تهران که به پیوست تقدیم گردیده سه امتیاز ارزشمند یعنی کیفیت، سلامت و قیمت مناسب را در کنار یکدیگر عرضه نماید.
استفاده از شفیرۀ حشرات در خوراک آبزیان
خوراک آبزیان تقریبا دوسوم ازغلات و یک سوم از پروتئین گیاهی وحیوانی تشکیل شده. بخش پروتئین حیوانی در خوراک ماهی همانگونه که گفته شد عمدتا از پودر گوشت حاصل از ضایعات دامی بدست می آید که و در اغلب موارد ضرایب فساد در آنها بسیار بالاتر از استانداردها و غیر قابل مصرف می باشد ولی متاسفانه بعلت ارزان بودن والبته نبود جایگزینی مناسب در صنعت دام و طیور کشور ما در سطح وسیعی استفاده میگردد.
از اینرو برای حل این معضل برای اولین بار بر روی تولید انبوه کنجالۀ پروتئین حشرات اقدام شد و توانستیم یکی از سالم ترین و مرغوب ترین انواع پروتئین را که امروزه بعنوان یکی از ده صنعت برتر در جهان شناخته میشود را استحصال و در خوراک ماهی ها استفاده نمائیم.
با توجه به گرمایش زمین، کمبود منابع آبی و کمبود زمین قابل کشت، تولید غذا در آیندۀ نه چندان دورتنها در انحصار پرورش کنترل شدۀ حشرات خواهد بود و هم اکنون این صنعت با سرعت چشمگیری در حال رشد و بهره برداری از سوی چند کشور بزرگ صنعتی جهان است.
بعنوان مثال در یک تحقیق میدانی مربوط به پایان نامۀ کارشناسی ارشد آقایان مُطلب ابراهیمی، حامداحمدی و فریدشریعتمداری که توسط نشریۀ دامی دانشگاه تهران در پائیز 1398 منتشر شد، نشان میدهد که در30 مورد نمونه برداری که بصورت تصادفی که از کشتارگاه های شش استان تهران، اصفهان، قم، البرز، آذربایجان شرقی و غربی صورت گرفته، میانگین نیتروژن فرار (TVN) آنها بیش از 220 و حتی در برخی موارد 330 ثبت شده و این در حالی است که حداکثر مجاز برای مواد اولیه بین 120-100 می باشد.
( برای TVN واحد mg/100 می باشد)
پروتئین حشرات
پروتئین حاصل از کنجالۀ حشرات پروتئینی است طبیعی، بسیار با کیفیت و سالم و در عین حال مقرون به صرفه که بصورت طبیعی میزان نیتروژن فرار آن بسیار پائیین است و نتیجۀ استفاده از آن در خوراک دام ها و آبزیان موجب مهار این مادۀ سمی در بافت های عضلانی می گردد . از اینرو بهترین جایگزین برای انواع پودر گوشت مورد استفاده در صنعت خوراک دام و طیور و حتی حیوانات خانگی چون سگ و گربه است.
مجموعۀ نیل برای اولین بار توانسته است که در مقیاس صنعتی کنجاله حشره ات را تولید و در خوراک ماهی تیلاپیا استفاده نماید.
نهایتا یک پروتئین گوشتی با کیفیت و سالم و مقرون به صرفه نتیجۀ بهره مندی از این رویکرد نوین است.
بدنی سالم غذای سالم
برای اطلاعات بیشتر وبلاگ پروتئین حشرات را مطالعه فرمائید




